Hidrolize Kolajen Nedir? Peptit ve Form Farkları

Hidrolize kolajen, kolajen proteininin hidroliz yoluyla daha kısa zincirlere ayrılmasıyla elde edilen bir bileşendir. Bu zincirlere peptit denir. “Hidrolize” sözcüğü proteinin nasıl işlendiğini anlatır; Tip I, Tip II veya Tip III gibi bir kolajen tipi değildir. Toz, saşe ve sıvı ifadeleri ise ürünün nasıl sunulduğunu belirtir. Bu üç bilgi aynı ürün adında birlikte bulunabilir.

Hidroliz sırasında protein zincirinde ne değişir?

Protein zincirini, birbirine bağlanmış amino asitlerden oluşan bir dizi olarak düşünebilirsiniz. Amino asitler proteinin yapı taşlarıdır; onları zincir boyunca bir arada tutan bağlantılara peptit bağı denir. Hidroliz sırasında bu bağların bir bölümü ayrılır. Böylece başlangıçtaki uzun zincirlerden daha kısa parçalar oluşur.

Kolajen hidrolizinde protein parçalayan enzimlerden yararlanılabilir. Kullanılan enzim ve işlemin koşulları, oluşan parçaların özelliklerini etkiler. Alberta Üniversitesi araştırmacılarının kolajen üzerinde yaptığı bir laboratuvar çalışmasında, farklı enzimlerle hazırlanan hidrolizatların molekül ağırlığı dağılımları incelenmiştir. Çalışma, üretim yönteminin elde edilen peptit karışımı açısından neden önemli olduğunu somutlaştırır; herhangi bir takviyenin sağlık sonucunu kanıtlamaz.

Buradaki parçalanma, tozun gözle görülen tanelerini küçültmekten farklıdır. Bir tozu öğütmek tanecik boyutunu değiştirebilir; hidroliz ise protein zincirindeki kimyasal bağlarla ilgilidir. Aynı nedenle hidrolize kolajeni evde suya karıştırmak, hidroliz işlemini başlatmak anlamına gelmez. Üretimde hazırlanmış bileşeni içeceğe katmış olursunuz.

Kolajen peptidi ve kolajen hidrolizatı aynı şey mi?

Bu ifadeler birbirine yakın olsa da farklı ayrıntıları öne çıkarır. Kolajen peptidi, kolajenden elde edilen amino asit zinciri parçasını anlatır. Kolajen hidrolizatı ise hidroliz sonunda ortaya çıkan karışımın adıdır. NLM'nin MeSH terminolojisinde protein hidrolizatları, farklı peptitler ve serbest amino asitler içeren karışımlar olarak tanımlanır.

Bir peptitte amino asitler birbirine bağlıdır. Serbest amino asit ise böyle bir zincirin parçası halinde bulunmaz. Dolayısıyla “parçalanmış kolajen” ifadesini, bütün proteinin tek tek amino asitlere kadar ayrıldığı şeklinde okumamak gerekir. Hidrolizatın içinde farklı uzunlukta zincirler bulunabilir. İngilizce ürün açıklamalarındaki “hydrolyzed collagen” ifadesi de hidrolize kolajeni anlatır.

İki üründe kolajen peptidi yazması, aynı peptit karışımını içerdiklerini göstermez. Hangi parçaların bulunduğunu ve boyutlarının nasıl dağıldığını anlamak için bileşene ait daha ayrıntılı bilgi gerekir. Molekül ağırlığı, bu parçaların moleküler ölçekteki büyüklüğünü ifade eder. Ürün için verilen ortalama bir değer de karışımdaki her peptidin tam olarak o ağırlıkta olduğu anlamına gelmez.

İşlenme biçimi kolajen tipi ve ürün formu

Kolajenle ilgili terimleri aynı seçenek listesindeymiş gibi karşılaştırmak kafa karıştırır. “Hidrolize mi, Tip I mi, saşe mi?” sorusunda üç ayrı özellik birbirine karışır. Her ifade farklı bir sorunun cevabıdır:

Örneğin “hidrolize Tip I kolajen içeren toz” ifadesinde hidrolize, tipi değiştiren yeni bir numara değildir. Tip I bilgisiyle işlenme bilgisi birlikte verilir. Toz sözcüğü de bu proteinin moleküler yapısını tek başına açıklamaz. Voonka Multi Collagen Powder'ın üretici tablosunda Tip I, Tip II ve Tip III hidrolize kolajenlerin aynı toz formülde yer alması bu ayrımın somut bir örneğidir.

Saşe de ayrı bir kolajen tipi sayılmaz. Toz ürün, kavanozda ölçekle alınacak şekilde veya ayrı saşelerde sunulabilir. Ambalajın değişmesiyle formülün de değişip değişmediği ise ürün özelinde değerlendirilir. Yalnızca “toz” veya “sıvı” sözcüğünden kolajenin kaynağı, peptit dağılımı ya da bileşen miktarı çıkarılamaz.

Denatüre edilmemiş kolajen neden ayrı belirtilir?

Denatürasyon, proteinin doğal üç boyutlu yapısının değişmesini anlatır. Hidroliz ise zincirdeki bağların ayrılmasıyla ilgilidir. Bir proteinin katlanmış yapısının değişmesiyle zincirinin kısa parçalara bölünmesi aynı işlem değildir. IUPAC'ın denatürasyon tanımı da doğal yapının değişmesine odaklanır.

Bu nedenle “denatüre edilmemiş Tip II” ile “hidrolize Tip II” ifadeleri eş anlamlı kullanılmaz. Voonka Bonafix Powder'ın üretici tablosunda hidrolize Tip I ve Tip III kolajen ile doğası değiştirilmemiş Tip II kolajen ayrı bileşenler olarak gösterilir. Aynı ürünün içinde bulunmaları, bu bileşenlerin aynı biçimde işlendiği anlamına gelmez. Tip numarasının yanında yazan niteleme, bileşenin kimliğinin bir parçasıdır.

Hidrolize olması fayda hakkında ne söyler?

Hidrolize ifadesi, bileşenin yapısını açıklar. Tek başına bir üründen hangi sağlık sonucunun alınacağını, ne kadar sürede etki görüleceğini veya hangi sunumun daha etkili olduğunu söylemez. Proteinlerin sindiriminde amino asitler açığa çıkar; bazı kolajen kaynaklı küçük peptitlerin ağızdan alımdan sonra insan kanında saptandığı da araştırmalarda gösterilmiştir.

Koji Iwai ve çalışma arkadaşlarının araştırması bu peptitleri kan örneklerinde tanımlamıştır. Ancak kanda bir peptidin bulunması, alınan ürünün doğrudan cilde kolajen eklediğini veya belirli bir kişide beklenen sonucu sağlayacağını göstermez. Emilime ilişkin bir ölçüm ile cilt ya da eklemde ölçülen sonuç farklı sorulardır. Bu ayrım, “hidrolize kolajen faydaları” hakkında okunan iddiaları değerlendirirken de korunmalıdır.

Hidrolize kolajen içeren bir saşe örneği

Nutraxin Collagen Gold Quality Sachet, hidrolize kolajenin saşe içinde sunulduğu örneklerden biridir. Nutraxin'in bu form için yayımladığı içerikte hidrolize kolajen yanında C vitamini, hyalüronik asit, çinko ve başka vitamin ile mineraller bulunur. Bunlar kolajenin yeni tipleri değil, formülün ayrı bileşenleridir.

Vitaminsan'daki nutraxin collagen sayfası, Collagen Gold Quality'nin 60 saşelik ürününü gösterir. Burada hidrolize sözcüğü bileşenin işlenmesini, saşe ürünün sunumunu, 60 sayısı ise ambalajdaki adedi açıklar. Ürünün ayrıntılı içeriği ve hazırlama bilgisi bu belirli saşe formuyla birlikte okunmalıdır.